Ondertitelsegmentatie: wanneer wordt één ondertitel twee?

Kort samengevat

Eén ondertitel wordt twee waar een betekeniseenheid eindigt: bij voorkeur aan het einde van een zin, en in een lange zin aan het einde van een deelzin. Tekst die doorloopt naar een tweede regel, maakt geen nieuwe ondertitel. De Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie splitst in haar Stijlboek T888 tussen hoofd- en bijzin of na een woordgroep, en Netflix splitst in zijn Timed Text Style Guide: Subtitle Templates op het niveau van de deelzin.

Wat telt als één ondertitel?

Eén ondertitel is één getimede cue: een stuk tekst met een eigen begintijd en eindtijd. Hij kan één regel bevatten of twee.

De specificatie WebVTT: The Web Video Text Tracks Format van het World Wide Web Consortium definieert een cue als één stuk tijdgebonden tekst, bijvoorbeeld één ondertitel. De tekst van een cue mag regelafbrekingen bevatten. Een regelafbreking start niet de volgende cue. De volgende cue is een nieuw blok met eigen tijden.

Netflix trekt dezelfde lijn in zijn Timed Text Style Guide: Subtitle Templates. Netflix noemt de getimede eenheid een subtitle event, en behandelt de regels binnen dat event in een aparte sectie. Dat is de huisregel van Netflix voor zijn eigen leveringen, geen wet.

Eén ondertitel wordt dus twee wanneer de volgende woorden een eigen begin- en eindtijd krijgen. Tekst die doorloopt naar een tweede regel, doet dat niet. Een transcript heeft zulke cues niet, tot iemand het splitst en timet. Een transcript is geen ondertitel legt dat verschil uit.

Waar hoort één ondertitel te eindigen?

Aan het einde van een betekeniseenheid. Bij voorkeur is dat het einde van een zin. Is een zin te lang voor één ondertitel, dan is het het einde van een deelzin.

De richtlijnen waarmee een ondertitelaar in België werkt, zeggen dat in andere woorden:

Kernpunt

Een ondertitel eindigt waar een betekeniseenheid eindigt, bij voorkeur de zin en anders de deelzin. Hij eindigt niet waar de regel vol is.

De twee stijlboeken van de Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie gelden voor Nederlandstalige ondertitels. Het charter van de Conseil supérieur de l'audiovisuel de la Communauté française richt zich tot de televisie-uitgevers in de Franstalige gemeenschap. Netflix en Amazon Prime Video leggen huisregels op voor de ondertitels die bij hen geleverd worden.

Vlaamse media delen daarnaast één gestandaardiseerd stijlboek, dat sinds 15 juli 2025 geldt, volgens het antwoord van de Vlaamse minister van Media op schriftelijke vraag 32 van 23 december 2025. Dat antwoord noemt lettertype, kleuren, positie, maximale leessnelheden en inkorting. Het zegt niet waar een ondertitel eindigt, en een publieke versie van het stijlboek werd niet gevonden. Vraag de omroep waarvoor jullie leveren welke tekst geldt.

Wanneer is een zin te lang voor één ondertitel?

Wanneer hij meer regels nodig heeft dan één ondertitel toelaat. Dat verschilt per richtlijn:

• De Localization and Technical Style Guides, September 2026 van Amazon Prime Video: hoogstens twee regels per ondertitel, en hoogstens 42 tekens per regel. De Nederlandse gids is die voor Nederland. Een aparte gids voor België is er niet.
• De Timed Text Style Guide: Subtitle Templates van Netflix: 42 tekens per regel voor de meeste talen in het Latijnse alfabet.
• De Charte relative à la qualité des mesures d'accessibilité, artikel 6: bij voorkeur twee regels. Drie regels alleen in uitzonderlijke gevallen, afhankelijk van hoe snel er gesproken wordt.
• De Richtlijnen voor ondertiteling van de Nederlandse Publieke Omroep: tweeregelige titels lezen prettig, maar drieregelige titels zijn zeker toegestaan, zolang er geen relevante beeldinformatie bedekt raakt.

Heeft de zin meer regels nodig dan de richtlijn toelaat, dan gaan de volgende woorden naar een nieuwe ondertitel, en komt de splitsing waar de eerste deelzin eindigt.

Een ondertitel kan ook twee worden door de tijd. De Normen en instructies voor open ondertiteling van de Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie zeggen dat je een ondertitel waar mogelijk in tweeën splitst als hij te lang in beeld blijft staan. De stijlgidsen van Amazon Prime Video noemen het samenvoegen of splitsen van ondertitels als een manier om de leessnelheid te helpen. Dat is een vraag over timing. Die komt aan bod in Leessnelheid in ondertitels: hoeveel tekens per seconde kan een kijker lezen?

Is een regelafbreking binnen één ondertitel dezelfde beslissing?

Nee. Waar de tekst breekt tussen de twee regels van één ondertitel, is een aparte keuze met eigen regels. Dit artikel behandelt die keuze niet.

De richtlijnen houden de twee uit elkaar. Het Stijlboek T888 van de Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie schikt de twee regels van een ondertitel in het hoofdstuk over lay-out, en splitst een zin over meerdere titels in een apart hoofdstuk. De Localization and Technical Style Guides, September 2026 van Amazon Prime Video zetten regelafbreking onder line treatment: hou een ondertitel op één regel tenzij een afbreking nodig is voor verduidelijking of stijl, en breek bij voorkeur op een logisch en grammaticaal punt. De Nederlandse gids gaat niet verder dan die regel. Alleen de Engelse gids voegt een lijst toe van waar een regel wel en niet mag breken.

Het woord zelf zorgt voor verwarring. Agnieszka Szarkowska gebruikt in haar rapport uit 2016, Report on the results of an online survey on subtitle presentation times and line breaks in interlingual subtitling. Part 1: Subtitlers, segmentatie voor de afbreking tussen de twee regels van één ondertitel. Dit artikel gebruikt het woord voor de splitsing in een nieuwe ondertitel.

Waarom eindigt een automatische splitsing op de verkeerde plek?

Omdat de gangbare methode in het onderzoek tekens telt. Ze zoekt niet naar de betekeniseenheid.

Correcte woorden zijn maar de eerste stap. Karakanta en collega's schrijven in Evaluating Subtitle Segmentation for End-to-end Generation Systems (2022) dat ondertiteling verder moet gaan dan automatische transcriptie. Volledige automatisering vraagt volgens hen extra stappen, waaronder segmentatie in leesbare stukken.

Wanneer software die splitsing maakt, beschrijft het onderzoek een lengteregel:

• In 2016 schreven Álvarez en collega's in Impact of automatic segmentation on the quality, productivity and self-reported post-editing effort of intralingual subtitles dat de meeste automatische oplossingen voor stenotypie, respeaking of audiotranscriptie geen natuurlijke pauzes en geen syntactische of semantische informatie konden gebruiken. Automatische segmentatie gebeurde vooral op basis van het maximale aantal tekens per regel, of met de hand. Hetzelfde artikel noemt het onvermogen om ondertiteltekst logisch te segmenteren een grote beperking van automatische ondertiteling.
• In 2022 schreven Papi en collega's in Dodging the Data Bottleneck: Automatic Subtitling with Automatically Segmented ST Corpora dat automatische segmentatie in ondertitels normaal met regels en heuristieken gebeurt, bijvoorbeeld door een afbreking in te voegen voordat een lengtelimiet bereikt is.

Een lengteregel stopt de ondertitel waar de regel vol is. De deelzin kan een paar woorden later eindigen. Dat is de splitsing die een editor moet verplaatsen.

Hoe controleer je waar elke ondertitel eindigt?

Lees elke ondertitel apart en stel dan vijf vragen:

1. Vormt hij één afgerond geheel? Stopt hij midden in een deelzin, verplaats dan de splitsing.
2. Eindigt hij aan het einde van een zin? Zo niet, eindigt hij dan tussen hoofd- en bijzin, of minstens na een woordgroep?
3. Begint de volgende ondertitel een nieuwe eenheid, en niet de staart van de vorige?
4. Gaat het alleen om een regel die doorloopt? Dan is het een vraag over regelafbreking binnen één ondertitel, geen nieuwe ondertitel.
5. Tegen welke richtlijn leveren jullie? Kijk naar de splitsingsregel in de tabel hierboven. De Vlaamse stijlboeken, het Franstalige charter, de Nederlandse publieke omroep en de huisregels van de streamingdiensten gebruiken niet dezelfde woorden, en niet hetzelfde aantal regels.

Waar past Undertitle in?

Undertitle past de segmentatie toe die dit artikel uitlegt. Elke ondertitel eindigt waar een betekeniseenheid eindigt: eerst de zin, dan de deelzin, niet de plek waar de regel vol is. Een regelafbreking blijft binnen dezelfde ondertitel. Undertitle volgt de richtlijn die jullie kiezen, van de stijlboeken van de Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie tot de huisregels van Netflix en Amazon Prime Video. Jullie editors houden de eindcontrole.

Undertitle kan zowel closed als open ondertitels leveren. Captions voor doven en slechthorenden zijn gepland en komen binnenkort.

Omdat Undertitle volgens deze regels splitst, is jullie eigen materiaal de duidelijkste test. Probeer Undertitle op een korte clip en lees waar elke ondertitel eindigt.

Veelgestelde vragen

Boek een gratis demo

Wil je zien hoe Undertitle Engelse shows en films omzet naar Nederlandse ondertitels? We lopen het graag samen met je na.